|
BHP STRAŻAKA
O tym, że praca strażaka jest
niebezpieczna, nie trzeba nikogo przekonywać. Z sytuacją zagrażającą
jego zdrowiu, a nawet życiu spotyka się w czasie alarmu, dojazdu do
miejsca akcji ratowniczej, podczas realizacji zadań ratowniczych, jak
również w czasie powrotu do remizy. Zagrożenia występują również
podczas ćwiczeń indywidualnych i zbiorowych.
Bezpieczeństwo i higiena pracy ma na celu ochronę
strażaków, ratowników przed zagrożeniami zdrowia i życia występującymi
w środowisku służby i w miejscach realizacji zadań służbowych.
Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy są to
nakazy i zakazy określające organizacyjne i techniczne
warunki w celu zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy strażakom
(ratownikom) podczas realizacji zadań statutowych.
Znajomość obowiązujących przepisów i zasad bhp,
uzupełnianie wiedzy pożarniczej jest podstawowym i niezbędnym
warunkiem zapewnienia bezpieczeństwa własnego, współpracowników i
otoczenia.
Niezbędnym i podstawowym warunkiem zapewniającym
bezpieczeństwo strażaków jest ich zdyscyplinowanie. Dyscyplina polega
przede wszystkim na doskonałej znajomości swoich obowiązków,
przestrzeganiu obowiązujących przepisów i zasad bhp, postanowień
regulaminów i instrukcji oraz na przestrzeganiu poleceń przełożonych.
Polega również na zdobyciu prawidłowych umiejętności i nawyków w
obsługiwaniu sprzętu i wyposażenia technicznego, na spostrzegawczości,
wnikliwej ocenie i szybkiej reakcji na niebezpieczeństwo.
Podstawowe zasady
bezpiecznej pracy strażaków podczas akcji gaśniczej.
W czasie trwania akcji gaśniczej podstawowym
zadaniem jest osiągnięcie celu taktycznego przy maksymalnie zachowanym
bezpieczeństwie strażaków.
| 1. |
Stosować obuwie i sprzęt ochronny
oraz wykorzystywać zasłony naturalne i sztuczne w celu
zmniejszenia oddziaływania wysokiej temperatury i płomieni. |
| 2. |
Unikać prowadzenia linii wężowych
w sposób utrudniający poruszanie się po drogach, dojściach do
stanowisk gaśniczych. Pionowo prowadzone linie wężowe należy
zabezpieczyć w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie i
zsuwanie się: |
- wzdłuż ulic i dróg węże należy układać na ich
skraju (przy krawężnikach, poboczu),
- na klatkach schodowych przy ścianie klatek lub
pionowa w przestrzeni pomiędzy biegami schodów,
- linia wężowa ułożona w poprzek drogi, ulicy musi
być zabezpieczona mostkami przejazdowymi, a użytkownicy drogi muszą,
być ostrzegani o powstałym zagrożeniu (oznakowanie drogi, kierowanie
ruchem),
- linię gaśniczą po drabinie należy prowadzić w
środku rozstawu bocznic drabiny z jednoczesnym jej zabezpieczeniem
przed zsunięciem i odciążeniem rąk prądownika,
- unikać wnoszenia odcinków węży na wyższe
kondygnacje, jeżeli istnieje moż1iwość wciągnięcia linii wężowej
przy użyciu linek,
- budowa i prowadzenie linii wężowych winna odbywać
się na „sucho”,
- połączenia odcinków węży łącznikami z nasadami i
armaturą wodno - pianową należy wykonać dokładnie w sposób
uniemożliwiający ich rozłączenie
| 3. |
Stojaki i klucze hydrantowe należy
oznakować ukośnymi biało - czerwonymi pasami. W porze nocnej
użytkowane studzienki hydrantowe należy dodatkowo oznakować
pulsującym pomarańczowym światłem. |
| 4. |
Podstawowe zasady bezpiecznej
pracy prądownika: |
- nie wolno napełniać linii gaśniczej wodą bez
wyraźnego polecenia lub sygnalizacji prądownika,
- zabrania się gwałtownie zamykać i otwierać dopływ
wady do linii wężowych,
- zabronione jest gwałtowne zwiększanie ciśnienia
wody w liniach wężowych,
- podając środki gaśnicze należy pamiętać o ich
właściwościach fizykochemicznych, zaletach i przeciwwskazaniach
podczas gaszenia różnych materiałów palnych,
- operując prądami wody należy zwracać baczną uwagę
na innych uczestników akcji gaśniczej znajdujących się w ich
zasięgu,
- kierować prądy wody w ten sposób, aby nie
dopuścić do zniszczenia lub zawalenia osłabionych przez ogień
elementów konstrukcji budynku.
| 5. |
Wykonując zadania ratowniczo -
gaśnicze na wysokości należy stosować poniższe zasady: |
- prądownik powinien zabezpieczyć się za pomocą
zatrzaśnika, a linię gaśniczą przy użyciu podpinki,
- na drabiny, podnośniki nie wolno wchodzić bez
uzbrojenia osobistego,
- gdy nie występuje bezpośrednie oddziaływanie
temperatury, dymu drabinę należy opierać tak, aby co najmniej dwa
szczeble wystawały ponad krawędź, np. dachu, parapetu okna,
- podczas wykonywania zadań w złych warunkach
atmosferycznych, w miejscach oblodzonych, mokrych i stromych należy
stosować wszelkie dostępne sposoby zabezpieczeń, których podstawowym
elementem powinny być szelki ratownicze,
- wszystkie przedmioty i materiały uniemożliwiające
wejście, np. przez okno do pomieszczenia, należy wsuwać do jego
wnętrza, zachowując szczególną ostrożność przy wybijaniu szyb.
| 6. |
Każda osoba pracująca w strefie
zadymionej powinna być Wyposażona w sprawnie działający sprzęt
oświetleniowy. |
| 7. |
Strażacy, wykonujący zadania w
pomieszczeniach zadymionych piwnic, kanałów, studni i innych o
skomplikowanym układzie komunikacyjnym, powinni mieć zapewnioną
gwarancję niezwłocznej pomocy. |
| 8. |
Przerwanie pracy i wyjście roty
(patrolu) ze strefy gazów toksycznych, zadymienia poza decyzją
dowódcy może nastąpić w szczególności, w razie: |
- wystąpienia złego samopoczucia uczestników akcji,
- stwierdzenia uszkodzeń izolacyjnego sprzętu
ochrony dróg oddechowych,
- naruszenia rezerwy tlenu lub powietrza
niezbędnego na czas powrotu
| 9. |
Gdy sytuacja nie pozwala na zwłokę
ze względu na konieczność ratowania ludzi albo możliwość
gwałtownego rozprzestrzeniania się pożaru, a stężanie dymów, gazów
jest nieznaczne, dopuszcza się wprowadzenie do pomieszczeń
zadymionych osób niezabezpieczonych izolacyjnym sprzętem ochrony
dróg oddechowych. W okolicznościach tych należy: |
- oddymić i przewietrzyć pomieszczenia,
- posuwać się w pozycji schylonej ku podłodze,
jeśli dym unosi się ku górze.
| 10. |
W przypadku, gdy nie udało się
wyłączyć dopływu energii elektrycznej, należy przyjąć zasadę, że: |
- każde urządzenie i instalacja elektryczna, w tym
każdy przewód lub kabel mogą znajdować się pod napięciem,
- urządzeń elektrycznych, instalacji nie wolno
dotykać, usuwać, zrywać. Może to nastąpić z zachowaniem przepisów o
postępowaniu z urządzeniami elektrycznymi pod napięciem.
Należy pamiętać, że niedocenienie lub lekceważenie
źródeł zagrożeń, braki w taktycznym i operacyjnym wyszkoleniu, brawura
obniżają efektywność działań i zmniejszają bezpieczeństwo ludzi.
Podane w niniejszym opracowaniu zasady
bezpieczeństwa pracy strażaków nie wyczerpują w całości zagadnienia,
które powinno być kontynuowane w sposób ciągły, w oparciu o analizy
wypadków, doświadczenie dowódców, przepisy i regulaminy.
Podstawowe zasady
bezpieczeństwa i higieny pracy strażaków podczas ćwiczeń pożarniczych.
| 1. |
Nie może być dopuszczony do
ćwiczeń strażak, który nie przedstawi aktualnego orzeczenia o
braku przeciwwskazań lekarskich. |
| 2. |
Nie wolno dopuścić do ćwiczeń
strażaka, który nie posiada dostatecznej znajomości przepisów i
zasad bhp oraz potrzebnych umiejętności. |
| 3. |
Nie może być dopuszczony do
ćwiczeń strażak naruszający postanowienia regulaminów, instrukcji,
przepisów i zasad bhp, negujący polecenia i wskazówki przełożonych
oraz zgłaszający przejściowy zły stan zdrowia. |
| 4. |
Każde ćwiczenie winno być
prowadzone pod nadzorem instruktora i przez taką liczbę osób,
która pozwala na sprawowanie nad nimi bezpośredniego nadzoru. |
| 5. |
Strażak nie może być dopuszczony
do wykonywania ćwiczeń, zadań służbowych bez środków ochrony
indywidualnej oraz bez przeszkolenia go w ich użyciu. Uwaga!
Jednostka OSP zobowiązana jest dostarczyć środki ochrony osobistej
dopasowane dla poszczególnych użytkowników. Ochrony osobiste
stanowią własność jednostki. Obejmują one odzież ochronną, ochrony
nóg, rąk, głowy, twarzy, oczu, dróg oddechowych, słuchu, ochrony
zabezpieczające przed upadkiem z wysokości. Do obowiązków
jednostki należy naprawa, kontrola przydatności, legalizacja,
będących w użytkowaniu ochron. |
| 6. |
Uczestnik ćwiczeń zobowiązany jest
niezwłocznie zgłosić odniesione obrażenia. |
| 7. |
Zabrania się stosowania kryterium
czasowego w sprawdzianach i ćwiczeniach z użyciem: |
- linek ratowniczych i linkowych aparatów
ratowniczych,
- worów i skokochronów (poduszek ratowniczych),
- sprzętu ochrony dróg oddechowych,
- ubrań izo1ujących cały organizm,
- drabin i podnośników,
- dźwigania i przenoszenia ciężarów o wartości
większej niż połowa dopuszczalnych wartości określonych przez normy
ręcznego dźwigania i przenoszenia ciężarów.
UWAGA! Indywidualna
norma dźwigania.
Dźwiganie i przenoszenie przez jednego strażaka
przedmiotów, których ciężar przekracza 50 kg jest zabronione.
Najwyższa dopuszczalna norma przy podnoszeniu i przenoszeniu ciężarów
przez kobiety, jeśli praca jest wykonywana dorywczo, wynosi do 25 kg.
Oceny czasowej zabrania się stosować także podczas:
- zwijania po drabinach użytego w ćwiczeniu
sprzętu, pomiaru napięcia i obsługi urządzeń elektrycznych pod
napięciem, przecinania, rozłupywania lub rozbijania przedmiotów albo
materiałów, zdejmowania sprzętu z dachu samochodu pożarniczego,
obsługi specjalistycznego sprzętu ratownictwa chemicznego i
technicznego.
Warto także pamiętać, że największym wrogiem
bezpieczeństwa i najczęstszą przyczyną nieszczęś1iwych wypadków jest
lekkomyś1ność, brawura i niedbalstwo.
Podstawowe zasady
bezpieczeństwa i higieny pracy podczas działań ratowniczo -
gaśniczych.
Prowadzenie akcji ratowniczych przy jak najmniejszym
narażeniu jej uczestników stanowi najtrudniejszą dziedzinę
bezpieczeństwa i higieny pracy w pożarnictwie. Wieloletnie i
różnorodne doświadczenia wykazały, że istnieją jednak sposoby
postępowania i metody pracy, które pozwa1ają poważnie ograniczyć
zagrożenie i zapewnić zarazem prawidłowe wykonanie zadań
interwencyjnych.
Zachowanie się strażaka podczas alarmu.
Od momentu ogłoszenia alarmu do wyjazdu samochodu
pożarniczego ze strażnicy (remizy), mogą się zdarzyć niebezpieczne
wypadki spowodowane często zaniedbaniem lub lekceważeniem przepisów.
Wielu niebezpieczeństw można uniknąć stosując poniższe zasady:
| 1. |
Teren wokół strażnicy, a
szczególnie przy bramach wyjazdowych, wejściach powinien być
utwardzony, równy i niezatarasowany. W okresie zimowym odśnieżony
i posypany piaskiem. |
| 2. |
Wieczorem i w nocy strażak, który
pierwszy przybył na alarm do remizy, powinien niezwłocznie włączyć
oświetlenie zewnętrzne. |
| 3. |
Strażak otwierający bramy
wyjazdowe powinien je zabezpieczyć przed samoistnym zamknięciem. |
| 4. |
Nie należy w żadnym wypadku
ustawiać się przed lub za samochodem pożarniczym lub innym
środkiem transportowym. Strażacy zgłaszający się alarmowo powinni
zajmować swoje pozycje wzdłuż boków pojazdu pożarniczego. |
| 5. |
Odzież ochronna oraz uzbrojenie
osobiste (środki ochrony indywidualnej) powinny znajdować się w
ustalonych miejscach, np. na wieszakach, regałach lub ułożone w
kabinie załogi. |
| 6. |
Pierwszą czynnością strażaka po
przybyciu do strażnicy jest włożenie indywidualnych środków
ochrony. |
| 7. |
W garażu lub pomieszczeniu na
sprzęt należy bezwzględnie przestrzegać zakazu używania ognia
otwartego lub palenia tytoniu. |
| 8. |
Przed zajęciem miejsca w
samochodzie pożarniczym lub przystosowanym do tego celu innym
pojeździe, do obowiązków strażaków, pełniących poszczególne
funkcje w sekcji, należy sprawdzenie komp1etności sprzętu i jego
zabezpieczenie w czasie transportu. |
| 9. |
Sprzęt, nieprzewidziany
normatywami, nie może znajdować się w kabinie załogi. |
Zajęcie miejsc w środkach transportu.
| 1. |
W żadnym wypadku nie można
dopuścić do tego, aby w składzie sekcji znaleźli się członkowie
młodzieżowych i kobiecych drużyn pożarniczych lub osoby
przypadkowe. |
| 2. |
W kabinie załogi nie może
znajdować się więcej osób niż jest w niej miejsc stałych. |
| 3. |
W kabinie kierowcy może znajdować
się wyłącznie kierowca i dowódca sekcji. |
| 4. |
Jeżeli warunki lokalowe strażnicy
uniemożliwiają bezpieczne zajęcie miejsc w pojazdach, czynność tę
należy wykonać poza budynkiem strażnicy, w miejscu zapewniającym
bezpieczeństwo. |
| 5. |
Zajęcie miejsc odbywa się w
kolejności ustalonej regulaminem sekcji, w przypadku jego
nieopracowania strażacy zajmujący środkowe miejsca w kabinie
wsiadają jako pierwsi, a na końcu ci, którzy mają miejsca przy
drzwiach. |
| 6. |
Dowódca pierwszej roty
odpowiedzialny jest za właściwe zachowanie się strażaków w kabinie
załogi. Po stwierdzeniu normatywnej ilości strażaków w kabinie i
stwierdzeniu zamknięcia drzwi, melduje dowódcy gotowość do
odjazdu. |
| 7. |
Jako ostatni zajmuje miejsce
dowódca sekcji, który wydaje rozkaz Wyjazdu kierowcy, po
upewnieniu się, że wszystkie drzwi pojazdu są zamknięte i otrzyma
potwierdzenie dowódcy I roty o gotowości załogi do wyjazdu. |
Zasady bezpiecznych warunków
pracy podczas rozpoznania sytuacji.
Rozpoznanie -
działanie dostarczające informacji operacyjnych o zdarzeniu w celu
wypracowania prawidłowych decyzji taktycznych.
Rozpoznanie szczegółowe przeprowadzone jest często w
nieznanych warunkach, co związane jest z dodatkowym zagrożeniem jego
uczestników. Dowódca, podejmujący decyzję przeprowadzenia
szczegółowego rozpoznania, na podstawie uzyskanych wstępnych
informacji o zdarzeniu i własnej oceny zewnętrznych jego oznak,
powinien zagrożenia te przewidzieć i jak najskuteczniej wyeliminować.
| 1. |
W rozpoznaniu uczestniczyć musi
minimum dwóch strażaków (rota, patrol). |
| 2. |
W rozpoznaniu mogą brać udział
wytypowani strażacy legitymujący się dobrym przygotowaniem
fachowym, doświadczeniem, posiadający predyspozycje psychofizyczne
oraz zostali dopuszczeni do pracy w sprzęcie ochrony dróg
oddechowych i innym izolacyjnym. |
| 3. |
Prowadzący rozpoznanie obiektów,
pomieszczeń zarówno z zewnątrz jak i wewnątrz, wychodzący na
spotkanie z „nieznanym” bezwzględnie powinni być wyposażeni w
środki indywidualnych osłon, a mianowicie: |
- głowy - hełmy,
- oczu - okulary, przyłbice, maska oddechowa,
- dróg oddechowych - aparaty oddechowe, maski z
pochłaniaczami,
- rąk - rękawice w odpowiednim wykonaniu i
odporności,
- nóg - obuwie ochronne w odpowiednim wykonaniu i
odporności,
- osłony całego organizmu - kompletne ubrania w
wykonaniu specjalnym (kwasoodporne, ługoodporne, gazoszczelne,
żaroodporne).
W przypadku braku ubrań żaroodpornych należy
stosować asekuracyjne prądy wodne (mgłowe, kropliste).
Niezbędnym, wymaganym podczas rozpoznania
wyposażeniem są:
- wszelkiego rodzaju źródła światła,
- sygnalizatory bezruchu,
- uzbrojenie osobiste,
- ustalony system łączności zapewniający
komunikację pomiędzy uczestnikami rozpoznania, jak również z
asekurację zewnętrzną. (drogą radiową, przewodową, za pomocą linek
asekuracyjnych - czuciową, itp.),
- podstawowy sprzęt burzący.
| 4. |
Strażacy udający się na
rozpoznanie zobowiązani są, potwierdzić sprawność całego systemu
osłon. |
| 5. |
Niedopuszczalne jest prowadzenie
rozpoznania w obiektach, w których może nastąpić skażenie
materiałami promieniotwórczymi do czasu uzyskania na to zgody
fachowego w tym zakresie organu ochrony radiologicznej. |
| 6. |
Przy prowadzeniu rozpoznania w
pomieszczeniach położonych poniżej terenu (np. piwnice) należy
wchodzić do nich tyłem. |
| 7. |
Poruszać się rzędem wzdłuż ścian,
starając się zapamiętać przebytą drogę oraz charakterystyczne
elementy występujące w jej obrębie (okna, wnęki itp.), wzajemnie
ostrzegać się o występujących zagrożeniach. |
| 8. |
W sytuacjach skomplikowanych,
trudnych, powinien być przygotowany patrol rezerwowy zdolny do
natychmiastowego podjęcia działań lub udzielenia pomocy
rozpoznającym. |
| 9. |
W przypadkach, gdy Występuje
zagrożenie porażenia prądem, należy wyłączyć dopływ energii
elektrycznej. |
| 10. |
W pomieszczeniach zagrożonych
wybuchem bezwzględnie należy stosować sprzęt w wykonaniu Ex (np.
latarki, narzędzia burzące itp.). |
Zachowanie się strażaków w
czasie jazdy do zdarzenia.
W czasie jazdy nie wolno:
- wskakiwać lub wyskakiwać z pojazdu,
- stać na stopniach, błotnikach lub na dachu
pojazdu (zbiorniku wody),
- otwierać drzwi kabiny,
- wychylać się przez okna kabin,
- palić tytoń,
- rozmawiać z kierowcą,
- wychylać się z luku do działka wodnego,
- opuszczać kabinę załogi bez wyraźnego rozkazu
dowódcy sekcji.
Kierowca korzysta z uprawnień przysługujących
pojazdom uprzywilejowanym z tym, że szybkość pojazdu powinna
gwarantować pełne bezpieczeństwo ludzi i sprzętu, niedopuszczalnym
jest ponaglanie kierowcy do zwiększenia prędkości jazdy, natomiast
zmniejszenie jej w razie lekceważenia niebezpieczeństwa przez kierowcę
jest obowiązkiem dowódcy.
W drodze powrotnej, z akcji, kierowcę obowiązują
wszystkie przepisy wynikające z ,,Prawa o ruchu drogowym”. |
