ORGANIZACJA > OSP jako stowarzyszenie

Ochotnicza Straż Pożarna jest stowarzyszeniem opierającym się na pracy społecznej swoich członków. Jako stowarzyszenie OSP działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. – Prawo o stowarzyszeniach[1] oraz ustawy
z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej[2], a także w oparciu o uchwalony statut.

    W myśl ustawowej definicji – stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych. Samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działania, a działalność swoją opiera na pracy społecznej swoich członków[3].

W celu założenia Ochotniczej Straży Pożarnej musi się zebrać co najmniej 15 członków założycieli, którzy na zebraniu założycielskim uchwalą statut, wybiorą Komitet Założycielski.  Komitet założycielski składa do sądu rejestrowego wniosek o rejestrację wraz ze statutem, listą założycieli, zawierającą imiona i nazwiska, datę i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli, protokół z wyboru komitetu założycielskiego, a także informację o adresie tymczasowej siedziby stowarzyszenia.

Wniosek o zarejestrowanie stowarzyszenia sąd rejestrowy rozpoznaje niezwłocznie.  Postanowienie o zarejestrowaniu jest wydawane przez sąd rejestrowy po stwierdzeniu, że statut OSP jest zgodny z przepisami prawa,
a założyciele spełniają wymagania określone ustawą.

Po zarejestrowaniu jednostki w sądzie, OSP otrzymuje osobowość prawną - czyli zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych. Na jej podstawie OSP może występować w obrocie prawnym jako odrębny podmiot praw
i obowiązków, niezależnie od stanowiących jej skład członków. Może ona przez swoje działania nabywać prawa, zaciągać zobowiązania i dokonywać innych czynności prawnych - i może rozpocząć statutową działalność.

          Zgodnie z ustawą – Prawo o stowarzyszeniach statut OSP powinien określać w szczególności:

   1)   nazwę Ochotniczej Straży Pożarnej.

   2)   teren działania i siedzibę OSP.

   3)   cele i sposoby działania.

   4)   sposób nabywania i utraty członkostwa, przyczyny utraty członkostwa oraz prawa i obowiązki członków,

   5)   władze OSP, tryb dokonywania ich wyboru, uzupełniania składu oraz ich kompetencje,

   6)   sposób reprezentowania OSP oraz zaciągania zobowiązań majątkowych,
a także warunki ważności jego uchwał,

   7)   sposób uzyskiwania środków finansowych oraz ustanawiania składek członkowskich,

   8)   zasady dokonywania zmian statutu,

9)   sposób rozwiązania się OSP.[4]

      Wg wzorcowego statutu OSP opracowanego przez Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP[5]  najwyższą władzą stowarzyszenia OSP jest walne zebranie jej członków.  Walne zebranie może być zwyczajne lub nadzwyczajne. Walne zebranie wybiera spośród siebie od
5 do 9 członków zarządu , 3 członków komisji rewizyjnej oraz delegatów na zjazd gminny.  W składzie większości muszą stanowić osoby o pełnej zdolności do czynności prawnych.

  Do kompetencji walnego zebrania należy:

1.   Podejmowanie uchwał o zmianach i rozwiązaniu OSP.

2.   Rozpatrywanie i zatwierdzanie sprawozdania zarządu i komisji rewizyjnej z ich działalności.

3.  Uchwalanie rocznego planu działalności i budżetu OSP.

4.  Ustalanie wysokości składki członkowskiej oraz podejmowanie decyzji o jej zmianie.

5.  Podejmowanie uchwał w sprawie udzielenia absolutorium dla ustępującego zarządu na wniosek komisji rewizyjnej.

6.  Rozpatrywanie odwołań od decyzji zarządu oraz innych spraw
i wniosków zgłoszonych przez członków OSP.

7.  Podejmowanie uchwały o wystąpieniu ze Związku OSP RP.

8.  Podejmowanie uchwał w sprawach nabycia i zbycia nieruchomości oraz ich obciążeniu, a także nabyciu i zbyciu środków trwałych (urządzeń i sprzętu o dużej wartości).

9.  Podejmowanie uchwał w sprawie przyjęcia zapisów i darowizn.

10. Wybieranie i delegowanie członka OSP w skład władz Związku OSP RP.[6]

Władzami OSP, poza wymienionym walnym zebraniem są: zarząd OSP i komisja rewizyjna.[7]

Zarząd wybiera ze swego grona prezesa, naczelnika straży, dwóch wiceprezesów, sekretarza i skarbnika a także może wybrać gospodarza, kronikarza i zastępcę naczelnika straży. Naczelnik sprawuje funkcje wiceprezesa.

          Do zadań zarządu należy:

1.  Reprezentowanie interesów OSP.

2.  Realizowanie uchwał i wytycznych walnego zebrania.

3.  Zwoływanie walnego zebrania.

4.  Niezwłoczne zawiadomienie sądu rejestrowego i organu nadzorującego o zmianie statutu.

5.  Informowanie sądu rejestrowego i organu nadzorującego o swoim składzie, o miejscu zamieszkania członków zarządu, a także o adresie siedziby OSP najpóźniej w ciągu miesiąca od momentu wyboru lub wprowadzenia zmian.

6.  Udzielanie wyjaśnień organowi nadzorującemu oraz udostępnianie do przejrzenia w lokalu OSP dokumentów związanych z jej działalnością.

7.  Opracowywanie projektów rocznego planu działalności i budżetu OSP oraz składanie sprawozdań z ich wykonania walnemu zebraniu.

8.  Zaciąganie w imieniu OSP zobowiązań finansowych.

9.  Przyjmowanie i skreślanie z listy członków OSP.

10. Przyznawanie wyróżniającym się członkom dyplomów i nagród oraz występowanie z wnioskami o przyznanie odznaczeń i odznak.

11. Organizowanie młodzieżowych i kobiecych drużyn OSP, zespołów kulturalno-oświatowych i sportowych.

12. Dokonywanie ocen realizacji przez poszczególnych członków OSP powierzonych im zadań.

13. Rozstrzyganie sporów między członkami, wynikających z ich przynależności do OSP.

14. Wykonywanie innych zadań wynikających z postanowień statutu, a nie przypisanych kompetencjom walnego zebrania.[8]

Posiedzenia zarządu odbywają się według potrzeb co najmniej jednak raz w kwartale i są zwoływane przez prezesa. Na posiedzenia zarządu należy zapraszać przewodniczącego komisji rewizyjnej. Do ważności uchwał wymagana jest obecność co najmniej ½ ogólnej liczby członków zarządu. Uchwały zarządu są podejmowane zwykłą większością głosów. W razie  równej liczby głosów rozstrzyga głos prezesa lub wiceprezesa przewodniczącego obrad[9].

Prezes zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje całokształtem prac zarządu. Umowy, akty oraz pełnomocnictwa i dokumenty finansowe podpisują w imieniu OSP prezes lub wiceprezes i skarbnik.

Naczelnik straży kieruje jednostką operacyjno-techniczną jednoosobowo w formie rozkazów i poleceń[10].

Komisja rewizyjna jest organem kontrolnym OSP i do jej zadań należy:

1.  Przeprowadzanie przynajmniej raz w roku kontroli całokształtu działalności statutowej OSP ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki finansowej i opłacania składek członkowskich.

2.  Składanie na walnym zebraniu sprawozdania z przeprowadzonych kontroli wraz z oceną działalności OSP.

3.  Przedstawianie zarządowi uwag i wniosków dotyczących jego działalności.

4.   Wnioskowanie o udzielenie absolutorium ustępującemu zarządowi[11].

Wszelkie sprawy określone w statucie OSP, a dotyczące ochrony przeciwpożarowej, wymagają uzgodnienia  z właściwym ze względu na teren działania komendantem powiatowym (miejskim) Państwowej Straży Pożarnej[12]

Nadzór nad działalnością OSP jako stowarzyszenia sprawuje kontrola wewnętrzna – walne zebranie strażaków i komisja rewizyjna danej OSP – zgodnie z jej statutem, oraz kontrola zewnętrzna sprawowana przez upoważnione ustawowo organy państwowe – właściwe starostwo powiatowe[13] oraz prokuraturę i sąd.

Wybrane zagadnienia pracy dyplomowej:

ORGANIZACJA  I  ZASADY  FUNKCJONOWANIA  OCHOTNICZYCH STRAŻY POŻARNYCH I  ICH  ZWIĄZKU  W  OCHRONIE  PRZECIWPOŻAROWEJ  RP

Opracował : Andrzej Osuch